Çekirdek egzersiz · 12'de 4
Revize
Evet / hayır, günde bir kez
"Gün içinde ben ne yaptım?"
Son 10 yılımın nasıl geçtiğini sorsalar, ancak "İş, evlilik, kedi sahiplen, koronavirüsü, maaşın yatmasını bekle..." diye cevaplayabilirim. Eğer telefonumdaki fotoğraflar ve videolar da olmasa, satır aralarını doldurabileceğim elle tutulur bir şeyim yok. Bir noktada kendime, "Hayatımı hiçbir şey hatırlayamadan geçirmek istemiyorum ben!" diye hayıflandım. Günlük tutmanın, yatmadan önce o günü aklımda son kez bir hızlıca geçirmenin veya yazmanın, zaman algımı taze tuttuğunu öğrendim. Yine de bu, genel olarak "Kalkıp yatağımı topladım. Tuvalet. Sabah toplantısı. Kahvaltı. İş, iş, iş. Akşam yemeği hazırladım. Spora gittim. Duş aldım ve yatakta biraz kitap okudum." şeklinde ilerleyen, bir başkası için okuması veya dinlemesi sıkıcı bir pratik olabiliyor. Ama bakınca, içimdeki o "Hayatı kaçırıyorum!" paniğin ve toksik üretkenliğin yargılayan bakışlarının azaldığını, "Dün akşam yemeğinde ne yedik biz ya?" sorusunun cevabının daha hızlı gelmeye başladığını fark ettim. Gün içinde "değerli" hiçbir şeye imza atamamış olsam da o güne dair duygularımın daha barışçıl bir hal aldığını gördüm. Barışçıl duygular, "E hadi şu yarım kalan romanımı toparlayayım." diye hayalimdeki geleceğe dair atabileceğim küçük ama yapıcı adımlar getirmeye başladı. Kafamdaki o keskin "Ya hep, ya hiç!" algısının yerini almaya başlayan "Hiç yoktan iyidir." enerjisi, çakılıp kaldığım bu kasvetli çukur yerine bana bu küçük adımlarla yürüyebileceğim dar da olsa en azından görünür bir patika açmaya başladı.
"Bugün, yaşadığım en güzel an neydi?"
Bir de üzerine, "Bugün, yaşadığım en güzel an neydi?" sorusunun cevabını vermeye çalışmak, beynime "Gün ne kadar berbat olursa olsun, sen burada ve benimlesin." güvenini aşılayarak sinir sistemimin 7 gün 24 saat tetikte olma, hayatta kalmaya çalışma çabasını, fırtına sonrası durulmaya başlayan bir göl yüzeyi gibi yavaş ama emin adımlarla dindirmemi sağladı. Yaşadığım en kötü günün "en güzel anı" yalnızca içtiğim bir bardak sıcak çaydan ibaret olsa bile, derin bir nefes alıp, "Neyse..." diyebilmem, en azından aşağı düşüşümü yumuşattı. İlk aylarda kendime, "Her akşam neden kendime o günün en güzel anını aratıyor, tüm bu incik cıncık egzersizleri neden yapıyorum?" diye soruyordum. Sonra fark ettim ki eğer ruhumun dişleri olsaydı, bu egzersizler olmadan azı dişleri çoktan çürüyüp çekilmişti bile.
Araştırma
Araştırma: Revize
Günü geriye sarmak, "üç iyi şey" egzersizi, uyku ile hafıza ve rutin yılların neden silinip gittiği.
Bu notlar yazarın kendi okumaları için bir başlangıç noktasıdır; hiçbiri tıbbi tavsiye değildir.
Bu egzersizdeki iki şey başka adlar altında çalışılmış. Günü kafanda ya da kağıt üzerinde geriye sarmak, dışavurumcu yazmanın (expressive writing) kuzeni: yaşadıklarını günde birkaç dakika yazmak, pek çok çalışmada ruh halinde ve sağlıkta küçük iyileşmelerle ilişkilendirildi (Pennebaker 1997). İkinci soru, "bugünün en güzel anı", neredeyse birebir "üç iyi şey" egzersizi: insanlar her akşam iyi giden üç şeyi ve nedenini yazıyor; randomize bir çalışmada bu, mutluluğu artırdı ve depresif belirtileri aylar boyunca düşürdü (Seligman ve arkadaşları 2005). Yazarın hafıza konusundaki noktası da sağlam zeminde: öğrenmenin ardından gelen uyku, beynin gün içinde öğrendiklerini pekiştirmesine yardım ediyor (Walker ve Stickgold 2004); koca yılların iz bırakmadan kaybolduğu hissi ise zaman algısı üzerine yazılanların rutinin etkisi dediği şey: içinde yeni hiçbir şey olmayan günler az anı bırakır, dolayısıyla geriye bakınca küçülürler (Hammond 2012).
Kaynaklar
- Pennebaker, J. W. (1997). Writing about emotional experiences as a therapeutic process. Psychological Science.
- Seligman, M. E. P., Steen, T. A., Park, N. ve Peterson, C. (2005). Positive psychology progress: Empirical validation of interventions. American Psychologist.
- Walker, M. P. ve Stickgold, R. (2004). Sleep-dependent learning and memory consolidation. Neuron.
- Hammond, C. (2012). Time Warped: Unlocking the Mysteries of Time Perception. Canongate.
Notlara son dokunuş: 16 Ekim 2026